کاوش سازند

این یک وبلاگ تخصصی در مورد زمین شناسی و پدیده های مرتبط با آن می باشد.

سیلیسیم و جهان غیر زنده

پس از اکسیژن، سیلیسیم فراوانترین عنصر موجود در پوسته زمین است و سیلیکاتها بیشتر سنگهای پوسته زمین را تشکیل می دهند.

سیلیسیم به دلیل تمایل بسیار شدیدی که به ترکیب با اکسیژن دارد، زنجیرها و حلقه هایی دارای پل های Si-O-Si ایجاد می سازد و به این ترتیب سیلیس (SiO2) و سیلیکاتها که دارای بنیان (SiO3) هستند و مواد سازنده اکثر سنگها و خاکها هستند را پدید می آورد. در واقع همانطور که کربن جهان زنده را بوجود می آورد، سیلیسیم هم جهان غیر زنده را تشکیل می دهد.

خالص ترین سیلیسیم را کوارتز می نامند. کوارتز مانند شیشه بی رنگ و شفاف است، اما بر شیشه امتیازاتی دارد؛ از جمله آنکه کوارتز را می توان خیلی داغ کرد و سپس در آب سرد انداخت بدون آنکه بشکند.

ترکیب کوارتز، سیلیسیم دی اکسید و ترکیب فلدسپات و میکا؛ آلومینیم سیلیکات هست. نوع جالب توجهی از فلدسپات سنگ معدن بسیار زیبایی به نام لاجورد است که رنگ آبی تیره دارد. کوارتز و انواع دیگر انیدرید سیلیسیم را غالباً عوامل محیطی مثل باد، باران و تغییرات درجه حرارت می شکند و به دانه های کوچک تر تبدیل می شود. این ذرات را ماسه می نامند.

میکا به ورقه های نازک و روشنی تبدیل می شود. هنگامی که میکا در اثر عوامل محیطی به ذرات کوچکتر تقسیم می شود ماسه به وجود می اید.

تحت شرایطی فلدسپات به خاک رس تبدیل می شود. خاک رس که از ماسه نرمتر است از ذرات فلدسپات ساخته می شود و یکی از فراوانترین وموثرترین مواد در تهیه آجر است و در کارخانه های چینی سازی و سفالگری نیز به کار می رود.

رس در درون زمین به علت فشار به سنگ لوح تبدیل می شود. سنگ لوح به آسانی ورقه ورقه می شود.

بلور سیلیکات در برابر تغییر حرارت ( گرما و سرما) مقاوم است و نمی شکند که این نوع بلور سیلیکات اغلب پیروکس (Pyrex) نامیده می شود. و در ساخت شیشه های پیرکس به کار می رود.

برخی از انواع منیزیم سیلیکاتها عبارتند از : پنبه نسوز و تالک.

پنبه نسوز یک ماده معدنی است که کاربرد صنعتی بسیاری دارد و آتش نمی گیرد. تالک نیز در مواد آرایشی و بهداشتی استفاده می شود.

گرانیت معمولی ترین سنگ کره زمین است که از سه ماده کوارتز، فلدسپات و میکا ساخته شده است.

انیدرید سیلیسیم به سهولت با مواد دیگر ترکیب می شود، یکی از انواع فراوان انیدرید سنگی است که به سنگ چخماق معروف است. این سنگ درجه سختی بالایی دارد و هنگامی که شکسته می شود لبه های تیزی پیدا می کند. انسانهای نخستین از این نوع سنگ به عنوان اسلحه استفاده می کردند. همچنین از قطعات ریز آن که در اثر سایش بدست می آید برای روشن کردن آتش استفاده می کردند.

انواع دیگر انیدرید سیلیسیم که خالص نیستند عقیق نامیده می شود. عقیق سفید (Chalcedony) غالباً سفید رنگ است.

آگت (Agate) نوع دیگری از این سنگهاست که دارای خطوط تیره ای است.

عقیقی که دارای خطوط سیاه یا سفید باشد را عقیق سلیمانی می گویند.

وقتی که رگه های عقیق سرخ و سفید باشد آن را عقیق احمر(Sardonyx) می گویند.

نوعی سیلیسیم دی اکسید ارغوانی رنگ وجود دارد که یاقوت ارغوانی می گویند.

نوع قرمز آن را عقیق جگری می نامند. این سنگ ها نمونه هایی از انواع گوهر هستند. گوهر سنگی بلوری، سخت و زیباست.

 

منبع: ایزاک آسیموف؛ شناخت عناصر دنیای پیرامون ما، ترجمه منوچهر کریم زاده، چاپ اول، 1362، تهران: انتشارات شباهنگ، صفحات 49-50-51-72-73-100-137

 

 

لطفاً برای بهبود ویلاگ نظرات و پیشنهادات  و سوالات خود را در قسمت نظرهای وبلاگ یا ایمیل اینجانب ارائه دهید. متشکرم.

 

+ ایجاد گشته در 87/05/11ساعت 6:39  بوسیله م.دهقانی  | 

 
onLoad and onUnload Example

New Page 3





Powered by WebGozar